کن راسل کارگردان معروف انگلیسی در دهه 70 میلادی در اوج بود. در آن زمان بین سینمادوستان ایرانی که علاقه به سینمای متفاوت داشتند، محبوبیت زیادی داشت. فیلمهای او پای ثابت جشنواره جهانی فیلم تهران بودند. جشنواره جهانی فیلم تهران که از سال 1351 آغاز شد، پس از جشنواره هایی نظیر برلن، ونیز از بیشترین اهمیت برخوردار بود، و تدریجا روند رو به رشدی را طی میکرد. این جشنواره هر ساله از سال 51 تا 56 برگزار شد، و در سال 57 به علت انقلاب برگزار نشد، و بعد از آن در سال 1361 جای خود را به جشنواره فیلم فجر داد.

    جشنواره جهانی تهران سه دسته تماشاگر داشت. دسته اول، علاقمندان جدی سینما، دسته دوم کسانی که به دلیل سانسور نشدن فیلمها در جشنواره و امکان تماشای صحنه های س.ک.س.ی سعی میکردند فیلمهایی را که محتمل بود از این صحنه ها داشته باشد ببینند. دسته سوم نیز کسانی بودند که تواما خصوصیات دو دسته اول را داشتند، و میتوان گفت اکثریت از دسته سوم بودند. باید گفت که هر سه دسته به کن راسل علاقمند بودند. فیلمهای کن راسل از نظر صحنه های ب.ر.هن.گ.ی نسبت به زمان خود بسیار شاخص بودند. فیلمی مانند شیاطین (1971) به علت نشان دادن فساد اخلاقی در کلیسا و اینکه تقریبا نیمی از آن، صحنه های س.ک.س.ی بود، در جشنواره تهران مورد توجه زیاد واقع شد. نمایش این فیلم تقریبا در اکثر کشورها ممنوع شد، و حتی هنوز هم نسخه DVD آن نایاب است. در حدود سال 1352 یکی از فیلمهای قبلی کن راسل، و اولین فیلم مهم او به نام "زنان عاشق" (1969) بر اساس رمانی از دی. اچ. لارنس در تهران به نمایش عمومی در آمد. گلندا جکسون به خاطر این فیلم، برنده اسکار نقش اول زن شده بود. و آلن بیتس و اولیور رید نیز بازیگران مرد آن بودند. این فیلم نیز نسبت به زمان خود ب.ر.هن.گ.ی نسبتا زیادی داشت، و حتی صحنه کشتی گرفتن دوستانه اولیور رید و آلن بیتس در حالت لخت مادر زاد از صحنه های معروف این فیلم است. جالب آنکه این فیلم تا سالهای بعد به خاطر این نوع صحنه ها، هر از گاهی  در سینماهای خیابان استانبول نظیر برلیان و آریا به نمایش در می آمد، در حالیکه مفاهیم آن بهیچوجه برای سینماروهای این منطقه قابل فهم نبود.

اولین فیلم راسل که در جشنواره فیلم تهران به نمایش درآمد، "بوی فرند"(1971) با شرکت "توئیگی" بود. توئیگی در آن زمان به عنوان یک مدل بسیار لاغر اندام و استخوانی معروفیت جهانی پیدا کرده بود، و حتی در ایران به زنان لاغر اندام، توئیگی میگفتند.فیلم دیگری از راسل که در جشنواره تهران به نمایش در آمد، "تامی" (1974) نام داشت، که فیلمی بود تمام موزیکال با شرکت آن مارگرت. کن راسل توانسته بود از این هنرپیشه زیبا ولی نه چندان بااستعداد بازی خوبی بگیرد، و او را نامزد دریافت جایزه اسکار کند.

    راسل نسبت به موسیقی شناخت خوبی داشت، و چند فیلم راجع به سرگذشت آهنگسازان داشت، نظیر عشاق موسیقی(1970) در مورد چایکوفسکی، مالر (1974) در مورد گوستاو مالر، لیستومانیا (1975) در مورد فرانس لیست. راسل بیش از هر چیز در این زندگینامه ها به حالت جنون و سرگشتگی هنرمندان توجه داشت.

    در دهه 50 در ایران و از طرف دفتر جشنواره بین المللی تهران، مجله ای چاپ میشد به عنوان سینما 51، که در هر سال نام آن به تناسب سال عوض میشد. این مجله با فاصله زیادی بهترین مجله سینمایی ایران بود، و فکر میکنم هنوز هم مجله سینمایی با این حد اعتبار در ایران منتشر نمیشود. در شماره های مختلف این مجله مقالات و مصاحبه های متعددی در مورد کن راسل وجود داشت، و زمانی که انتظار دیدن فیلم والنتینو(1978) بر مبنای زندگی رودولف والنتینو  او را داشتیم، به دلیل انقلاب، دیگر هرگز فیلمهای او در سینماهای ایران نشان داده نشدند. جالب آنکه از این پس، اعتبار او در سینمای جهان نیز رو به کاهش رفت. و نسخه DVD فیلمهای او نیز در دسترس من نبوده، و به جز "زنان عاشق"، امکان تماشای هیچ یک از فیلمهای او را در سالهای اخیر نداشته ام. فقط در سال 1367 توانستم نسخه ویدئویی فیلم CRIMES OF PASSION(1984) او را ببینم، که فیلم بدی نبود.

    در مجموع کن راسل یک کارگردان جسور و نوآور هم در فرم و هم در محتوا بود، و در او کمتر نشانه ای از محافظه کاری هنری به چشم میخورد. خیلی مشتاقم دوره کارهای او را ببینم. گرچه فضای ذهنی من با او نمی خواند، ولی جسارت او اشتیاق مرا به دیدن فیلمهایش برمی انگیزد. به احتمال قوی نسل بعدی من چیزی از این کارگردان نمیداند، و امیدوارم توانسته باشم برای دوستان جوانی که این مقاله را میخوانند، تصویر محوی از او ارائه داده باشم.