مرگ جانی دالر

    حیدر صارمی را با برنامه رادیویی "جانی دالر" میشناختم. در رزومه او، بازی در تئاتر و 12 سال بازی در سینما از سال 1332 تا 1344 نیز دیده میشود، گرچه هیچ یک از اینها باعث شهرت او نشد. جانی دالر یکی از برنامه های محبوب رادیو ایران بود. چهارشنبه ها ساعت نه تا نه و نیم شب پخش میشد. در آغاز آن، شلیک 3 گلوله  و بعد صدای زنگ تلفن شنیده میشد، و سپس صدای کسی که گوشی را بر می داشت را میشنیدیم که میگفت : "ارادتمند، جانی دالر.". هر قسمت به یک قتل میپرداخت، که کارآگاه جانی دالر با صدای حیدر صارمی میبایست قاتل را پیدا کند، و در انتها که قاتل پیدا میشد، مسابقه رادیویی این بود که جانی دالر از کجا فهمید که قاتل کیست. 10 دقیقه از این برنامه را در لینک زیر میتوانید گوش دهید.  

http://www.soundsofmychildhood.com/posts/1390

    جانی دالر در دهه 40 و  اوایل دهه 50 از رادیو پخش میشد، و بخصوص در دهه 40 یکی از محبوبترین برنامه های رادیویی بود. در آن زمان گستردگی رادیو خیلی بیشتر از تلویزیون بود. از سال 1338 فقط تهران و آبادان شبکه تلویزیونی معروف به "کانال 3" را که متعلق به "ثابت پاسال" بود، پخش میکردند.من از سال 1342 در 5 سالگی این شبکه را میدیدم. هنوز در تهران خیلی ها بودند که تلویزیون نداشتند. برنامه ها نیز بر خلاف امروز که 24 ساعته است، حدودا روزی 7 ساعت، از 5 تا 12 شب پخش میشد، و جمعه ها نیز از حدود 2 بعد از ظهر شروع میشد (این ساعات را تقریبی میگویم). طبعا در این دوره، رادیو رسانه فراگیر بود، بخصوص در شهرستانها. در این شرایط میتوان فراگیری "جانی دالر" و اقبال عمومی از آن و مچبوبیت حیدر صارمی را درک کرد. جلال نعمت الهی نویسنده جانی دالر بود، که آن را بر مبنای یک سریال رادیویی آمریکا به همین نام (JOHNNY DOLLAR) مینوشت، و قطعا جانی دالر در  علاقمند کردن مردم  به داستانهای پلیسی، و در نتیجه کتابها و پاورقی های پلیسی مجلات و نیز فیلمهای سینمایی و سریالهای پلیسی تلویزیونی نقش داشت.

    من به دلیل گرایش بیشتر به تماشای تلویزیون، کمتر جانی دالر را گوش میدادم، و شاید در تمام عمرم 10 قسمت آن را گوش دادم، و هرگز هم پاسخ معما را پیدا نکردم، و خیلی علاقمندم امروز فایل کامل صوتی یک قسمت را گوش کنم، و ببینم میزان پیچیدگی مسابقه چقدر است. ولی از حیدر صارمی و جانی دالر خیلی بیشتر از این 10 قسمت خاطره دارم، زیرا جانی دالر جزئی از فرهنگ و محاورات مردم شده بود، و شاید در زمان خود معروفترین کار آگاه بین مردم بود. گرچه در بین خوانندگان داستانهای پلیسی (من یکی از علاقمندان پرو پا قرص این نوع داستانها بودم)، مایک هامر یا شرلوک هولمز معروف تر بودند، ولی به دلیل گستردگی رادیو، جانی دالر با فاصله زیادی از همه معروفتر بود. از هرکول پوآرو و آگاتا کریستی هم خبری نبود. شخصا برای اولین بار با هرکول پوآرو در یک پاورقی مجله "اطلاعات بانوان" در سال 1349 آشنا شدم، ولی سالهای بعد دیدم ذبیح اله منصوری یکی دو کتاب از آگاتا کریستی را در اواخر دهه 30 ترجمه کرده بود.

  به هر تقدیر جانی دالر ذهن نسل ما را با فضای داستانهای پلیسی آشنا کرد، و بعدها جای خود را به کارآگاهان باهوش تر نظیر هرکول پوآرو داد. او برای نسل ما و بزرگترهای ما بخشی از روزگار سپری شده است، و حیدر صارمی، نقش آفرین جانی دالر که سالها از او خبری نبود و در اصفهان زندگی میکرد نیز همانند جانی دالر بخشی از خاطره جمعی ما است. یادش گرامی باد.